BSE vakaları azalmaya başladı. Ancak, yasağın başlamasından sonra, vaka sayısındaki artışın zirve yapmasına kadar dört yıl geçmesi gerekti. Bu dört yıllık gecikme, hastalığın uzun bir kuluçka devri olması ile açıklanmaktadır. 1992' den sonra ortaya çıkan yeni vaka sayısında azalma görülmeye başladı. Şimdi burada ilginç olan, yasağın yürürlüğe konulmasından bu yana, ortaya 42.007 adet daha BSE vakası çıkmış bulunmasıdır. Bütün bu vakaları, hastalığın uzun kuluçka dönemi ile veya bazı hayvanların yasağa rağmen, hastalık etmeni ile bulaşık EKU ile beslenmeye devam edilmiş olmaları olasılığı ile açıklamaya çalışmak inandırıcı olmamaktadır.

BSE, ANNEDEN YAVRUYA GEÇER Mİ?

Hastalığı araştıran bilim adamları, hastalığın hamilelik döneminde anneden yavruya geçme olasılığının %10 olduğu görüşünde birleşmektedirler.

BULAŞMAYA NEDEN OLABİLEN DOZ SAPTANABİLDİ Mİ?

Bilim adamları BSE etmeni taşıyan dokuların sığırlara yedirilmesi sonucu bu sığırların BSE' ye yakalanacağını saptamış bulunuyorlar. Bundan başka, hastalık taşıyan, beyin ve omurilik gibi dokuların 1 gramının dahi çiğ halde hayvanlara yedirildiği taktirde hastalığa yol açacağı da saptanmış bulunuyor. Ancak, hastalık etmeni taşıyan dokular kullanılarak üretilen EKU kullanıldığı besleme denemelerinde, sığırların bu yolla hastalığa yakalanabilecekleri saptanamamıştır. Ayrıca, BSE hastalığını bulaştırabilen dokuların da yalnız göz retinası, beyin, omurilik ve dorsal kök ganglionları ile sınırlı olduğu saptanmış bulunmaktadır.

DON YAĞININ BULAŞICI BSE ETMENİ TAŞIYABİLECEĞİ KANITLANDI MI?

Hayır. İngiltere' nin Edinburg kentinde bulunan ve nöropatojeni konusunda uzman bir kuruluşta yapılan çok yönlü araştırmalarda, TSE grubu hastalıklara duyarlı farelerin beyinlerine BSE ile bulaşık dokulardan elde edilen donyağı enjekte edildiğinde bu hayvanlarda BSE hastalığının gelişmediği saptanmıştır (Taylor ve ark., 1995 ve 1997).

BUGÜNE KADAR KUZEY AMERİKA' DA BSE GÖRÜLDÜ MÜ?

ABD' de bugüne kadar BSE saptanmamıştır. Yalnız Kanada' da tek bir inekte BSE teşhis edilmiş ve bu hayvanın da İngiltere' den ithal edildiği saptanmıştır. Söz konusu hayvan ve bu hayvanla beraber aynı grupta ithal edilen diğer hayvanlar derhal toplanarak kesilmiş ve imha edilmiştir.

ABD, ORTAYA ÇIKABİLECEK BSE VAKALARINI MÜMKÜN OLAN EN KISA ZAMANDA SAPTAYABİLMEK İÇİN HANGİ TEDBİRLERİ ALIYOR?

ABD' de, bu hastalığın İngiltere'de ortaya çıkmasından kısa bir süre sonra çok titizlikle sürdürülen bir kontrol politikası benimsendi. Bu program çerçevesinde, yüksek risk taşıyabileceği düşünülen, özellikle "Downer Cow" (nörolojik bir hastalık dolayısı ile ayakta duramayacak kadar hasta hayvan) tanımına uyan nörolojik belirtileri gösteren bütün hayvanlar kontrol edilmektedir. Bu hayvanların beyinleri histolojik olarak incelenmekte olup, 31 Aralık 2000 tarihine kadar bu yöntemle 11.954 sığırın beyni incelenmiş ve bu incelemelerin hiç birinde hastalık etmenine rastlanmamıştır. Anlatılan önleme ek olarak, Amerikan Tarım Bakanlığı veterinerleri, kesimhanelerde sürekli olarak kesime gelen bütün hayvanları nörolojik sorunlar açısından incelemekte ve herhangi bir şekilde şüpheli görülen hayvanların beyinleri de histolojik incelemeden geçirilmektedir.

ABD' DE, BSE' NİN ORTAYA ÇIKMASINI ÖNLEMEK İÇİN ALINAN BAŞKA ÖNLEMLER VAR MI?

Evet. ABD, 1989 yılında başlayarak, BSE vakası çıktığı saptanmış ülkelerden hayvan, hayvansal doku, sperma ve embriyo ithalatını yasaklamıştır. Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), 1997 Ağustosunda o tarihe kadar Avrupa' da görülen 174.000 BSE vakasına karşılık ABD' de tek bir vaka dahi görülmemiş olmasına rağmen, memeli hayvanlardan elde edilen proteinlerin ruminant beslenmesinde kullanılmasını yasaklamıştır.

BİR HAYVANIN BSE TAŞIYIP TAŞIMADIĞINI SAPTAYAN HIZLI TESTLER VAR MI?

Evet var. Ancak, bu testler yalnız taze dokularda kullanılmakta, rendering işlemi ile elde edilmiş ürünlere uygulanamamaktadır. ELISA (Enzyme Linked Immuno - Sorbent Assay = Enzime Bağlı Bağışıklık - Sorbent Saptaması) testi esaslı olan söz konusu testlerden üç tanesi Avrupa Komisyonu tarafından onaylanmış bulunmaktadır. Bu testler Enfer, Prionics ve Biorad testleri olup, sırası ile İrlanda, İsviçre ve Fransa' da geliştirilmiş ve süreleri 24, 24 ve 7 saattir.

BU TESTLERİN YANLIŞ SONUÇ VERME OLASILIĞI VAR MI?

Evet var. Bu nedenle, ELISA testinde pozatif bulunan hayvanların ayrıca OIA (Office International des Epizooties = Uluslararası Epizooti Örgütü) tarafından onaylanmış histopatoloji, hücre kimyası ile ilgili bağışıklık veya fibril incelemesi yöntemlerinden biri ile incelenmesi gerekmektedir. Biorad yöntemi, en fazla sayıda yanlış pozatif sonuç veren test olup, bu sorunun araştırmalarda elde edilen sonuçların pratik bir test sistemine dönüştürülmesinde karşılaşılan güçlüklerden kaynaklandığı düşünülmektedir.