|
AGROTURK Agro-Endüstriyel
Müşavirlik |
|
NRA BÜLTENİ Sayı 12 Temmuz 1998 |
SERBEST YAĞ ASİDİ ORANI
Bu çalışmada iki ayrı hayvansal-bitkisel yağ karışımının besin değeri karşılaştırılmıştır. Karışımların serbest yağ asidi (SYA) oranları farklı, buna karşılık yağ asidi kompozisyonları ve doymamış/doymuş yağ asidi oranları (U/S) aynı idi. AV-LO olarak tanımlanan karışımın SYA oranı %29.8, AV-HI olarak tanımlanan diğer karışımın SYA oranı ise %44.7 idi. Karışımları elde etmek için kanatlı yağı (KY) ve mısır yağı (MY) kullanılmıştır. Kullanılan diyetlerdeki MY oranı %4, %6 veya %8 düzeyleri ile sınırlandırılmış, besin oranları da diyet enerjisine göre ayarlanmıştır. Yerine göre, MY yerine diğer yağ kaynakları da ikame edilmiş, bu ikame sırasında ağırlık esas alınmıştır. Denemede test edilen her muamele, herbiri elli erkek broylerden oluşan dört tekerrür grubuna yedirilmiş, araştırma bir günlük yaş ile 42. gün arasını kapsamıştır.
İki yağ karışımı arasında; gövde ağırlığı, yem kullanımı, kalori/ağırlık artışı veya 21-42. günler arasında mortalite değerleri açısından önemli bir fark olmadığı saptanmıştır. İki yağ karışımının verildiği piliçlerin 21. gün ağırlıklarının, kanatlı yağı verilenlere kıyasla daha düşük olduğu saptanmış olmakla beraber, bu farkın 42. günde ortadan kalktığı görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçları, yağ asidi profilleri ve U/S oranları kanatlı yağına benzeyen hayvansal/bitkisel yağ karışımlarının, kanatlı yağından elde edilen performansa benzer performans sağladığını göstermiş ve söz konusu yağ karışımlarının SYA oranlarının farklı olması broyler performansını etkilememiştir.
Sorunun Tanımı
Bundan kırk yıl kadar önce araştırmacılar, kanatlı diyetlerine yağ katılmasının, büyüme hızını arttırdığını ve yemden yararlanma sağladığını saptadılar [1-5]. Bunun sonucu olarak bugün ABD' de hazırlanan broyler yemlerinin hemen hepsinde yağ katkıları kullanılmaktadır. Kanatlı kesimhanelerinden elde edilen artıkların, rendering işleminden geçirilmesi ile elde edilen kanatlı yağı geniş çapta kullanılırken, birçok ticari hayvansal/bitkisel yağ karışımı da kanatlı yağındaki SYA profiline yakın profil oluşturacak şekilde geliştirilmiş bulunuyor. Bu karışımların elde edildiği temel yağların cinsine bağlı olarak, bu karışımlardaki SYA oranı da önemli ölçüde değişkenlik gösterebilmektedir. Bir zamanlar, yağların veya hayvansal artık ürünlerin yüksek oranda SYA içermesi, söz konusu ürünün acımış olduğu anlamına gelirdi [6-8]. Bugün de, kanatlı sektöründe hâlâ bu önyargıda olanlara rastlanmaktadır. Bu denemenin temel amacı, benzer yağ asidi kompozisyonunda oldukları halde çok farklı oranlarda SYA oranına sahip hayvansal/bitkisel yağ karışımları ile beslenen broylerlerin performanslarını karşılaştırmaktı.
Materyal ve Metod
42 gün süreli olarak tasarlanan bu denemede dört yağ kaynağı karşılaştırılmış olup, her yağ kaynağı diyete üç ayrı düzeyde katılmıştır. Kullanılan yağ kaynakları şöyle seçilmişti; MY, KY, düşük SYA oranlı ticari hayvansal/bitkisel yağ karışımı (%29.8; AV-LO) ve yüksek SYA oranlı ticari hayvansal/bitkisel yağ karışımı (%44.7; AV-HI). Mısır yağı ticari kanatlı diyetlerinde sık kullanılan bir yağ kaynağı olmamakla beraber, yağ kullanımı testlerinde sık sık standart referans olarak kullanılmaktadır. Yağ kaynakları ticari bir laboratuarda [9] analiz edilerek, yağ asidi kompozisyonları saptandı (Tablo 1). Hayvansal/bitkisel yağ karışımları benzer yağ asidi kompozisyonuna sahipti. Kanatlı yağının linoleik asit içeriği Edwards [10] tarafından yayınlanan değerden düşük olmakla beraber, söz konusu laboratuarda yapılan diğer kanatlı yağı analizlerinde bulunan düzeyde olup [11], yakın zamanda yapılmış diğer ticari testlerde elde edilen değerlere uyuyordu [12].
Tablo 1. Yemlere Katılan Yağların Bileşimleri
Mısır Yağı Kanatlı Yağı Düşük Yüksek - - - 0.2 - - 0.2 0.5 - 0.6 1.2 1.1 - 0.2 0.2 0.2 - 0.2 0.2 0.2 11.2 23.2 19.1 18.6 - 7.1 2.8 0.5 - - 0.4 0.4 - - 0.2 0.2 2.1 6.4 14.2 14.2 26.9 43.0 36.1 35.9 57.9 17.9 21.2 23.6 0.8 0.6 1.9 2.6 0.5 0.2 0.8 0.8 0.2 0.4 0.4 0.2 0.1 0.4 0.5 0.6 0.1 - 0.1 0.1 85.9 69.2 69.2 63.3 13.9 31.0 36.6 36.6 6.18 2.23 1.72 1.73 0.1 0.5 0.6 1.2 0.01 0.27 0.32 0.32 1.17 2.35 3.14 4.18 95.00 94.60 92.88 93.18 0.2 3.12 29.8 44.7 124.4 78.2 80.7 82.8 1.0 2.7 0.4 0.4 Başlatıcı (0-21 gün) ve büyütücü (21-42 gün) olmak üzere iki tip diyet hazırlandı ve bu diyetlerin hazırlanmasında erkek broyler piliçleri için önerilen amino asitler en az %105 oranında kullanıldı [13]. Her yaş grubu için %4, %6 ve %8 olmak üzere üç ayrı oranda MY kullanılarak, optimum besin yoğunluğu sağlandı (besin maddelerinin miktarı, diyet enerjisine orantılı tutuldu). Besin maddeleri miktarlarının bu şekilde ayarlanması sayesinde, temel diyetteki lipidlerin yağ asitlerinden yararlanmayı en az düzeyde etkilemesi, kullanılan yağ kaynaklarının metabolik enerjileri arasındaki muhtemel farklılıkların vurgulanması ve uygulamada kullanılan sınırlar içinde kalınması sağlanmış oldu. MY için 8800 ME kcal/kg [14] kullanıldı ve diğer yağ kaynakları kullanıldığında, MY' yi ağırlık esasına göre ikame etmeleri sağlandı. Diyetlerin kompozisyonu Tablo 2' de gösterilmektedir. Elde edilen diyetler buharla olgunlaştırılıp peletlendiler, ancak başlatma döneminde verilen yemler bir ufalayıcıdan (kramblırdan) geçirildikten sonra genç piliçlere verildi. Tablo 2. Farklı Oranlarda Yağ Katılmış Broyler Diyetlerinde Kullanılan Hammaddeler ve Hesapla Bulunan Besin İçerikleri
2 Sıvı methionine hydroxy analogue, Novus International, St. Louis, MO. 3 Diyetin her kilosu için sağladıkları: A, 9900 IU; cholecalciferol, 3300 ICU; E, 13 IU; B12, 0.013 mg; riboflavin, 6.6 mg; d-pantothenic acid, 16.5 mg; choline, 660 mg; menadione, 1.1 mg; folacin 1.1 mg; thiamin, 1.1 mg; pyridoxine, 3.3 mg; d-biotin, 0.11 mg; Se, 0.20 mg; ethoxyquin, 125 mg. 4 Diyetin her kilosu için sağladıkları: Mn (Mn SO4.H2O), 100 mg; Zn (ZnSO4.7H2O), 100 mg; Fe (FeSO4.7H2O), 50 mg; Cu (CuSO4.5H2O), 10 mg; I (Ca(IO3)2.H2O), 1 mg. 5 BMD-50, A. L. Laboratories, Ft. Lee, NJ. 6 Bio-Cox, Agri-Bio, Gainmsville, GA. 7 Toplam kükürt içeren amino asitler. Denemede kullanılan erkek piliçler, ticari bir ırktan [15] seçilerek yerel bir kuluçkahaneden temin edildi. Rastgele seçilen 48 kafesin her birine 50 adet piliç kondu. Her kafesde iki tüp yemlik ve otomatik sulama birimleri mevcuttu. İlk yedi günlük sürede ilave yemlik ve sulama birimleri kullanılırken, piliçlerin istedikleri kadar yem ve su tüketmelerine izin verildi. Kümes sıcaklığı ve hava akımı; termostatik olarak kontrol edilen ve gaz ile ısınan ana makinaları yanında, otomatik yan duvar perdeleri ve vantilatörlerle sağlandı. Denemede kullanılan on iki muamelenin her biri için dört kafes tahsis edildi. Araştırmacılar, kafeste ölçülen gövde ağırlıklarını ve yem tüketimini 21 ve 42. günde saptarken, mortalite sayımları günde iki defa tekrarlandı. Ölen piliçler, yem dönüşümü değerinin düzeltilebilmesi için tartıldı. Elde edilen veriler istatistiki olarak analiz edildi [16, 17]. Sonuçlar ve Tartışma Yüksek SYA oranlı hayvansal/bitkisel yağ karışımı verilen piliçlerin, 21 günlük olduklarında, aynı yağ asidi kompozisyonuna sahip fakat düşük SYA oranlı hayvansal/bitkisel yağ karışımı verilen piliçlere kıyasla; gövde ağırlığı, yemden yararlanma, enerjiden yararlanma veya mortalite bakımından farklı olmadıkları saptandı (Tablo 3). Etkisi denenen yağ kaynakları arasında kanatlı yağının, her iki yağ karışımına kıyasla, gövde ağırlığı daha fazla piliçler elde edilmesini sağladığı, buna karşılık MY verilen piliçler ile ne PY ile ne de yağ karışımları ile beslenen piliçler arasında gövde ağırlığı açısından önemli bir fark olmadığı saptandı. Tablo 3. Yağ Kaynağının ve Katılma Oranının Erkek Broylerlerin 21 Günlük Performansına Etkisi
2 AV-LO = %29.8 serbest yağ asidi içeren hayvansal-bitkisel ya karışımı. a,b Aynı sütunda bulunan aynı harfle belirlenmiş değerler arasında önemli fark yoktur (P<0.05). Kullanılan yağ kaynakları arasında yağdan yararlanma ve mortalite açısından önemli bir fark bulunmadı. MY verilen piliçlerde, ölçülen yem kalorisinin, ağırlık artışına oranı, diğer yağ kaynaklarına kıyasla en düşük olmakla beraber, aradaki fark diğer yağ kaynakları verilen piliçlere kıyasla önemli düzeyde değildi. Yüksek ve düşük oranda SYA içeren hayvansal/bitkisel yağ karışımları arasında kalori dönüşümü açısından önemli bir fark bulunmadı. 21. günde yapılan ölçümler sonunda, diyete eklenen yağın, gövde ağırlığı ve yemden yararlanmayı önemli ölçüde arttırdığı, ancak kalori dönüşümü ve mortalite üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı görüldü. 21 günlük piliçlerde yağ kaynağı ile yağ düzeyi arasında herhangi önemli bir bağlantı saptanmadı. 42. günde yapılan ölçümler sonunda, yağ kaynağının; gövde ağırlığı, yemden yararlanma ve mortaliteyi etkilemediği saptandı (Tablo 4). Tablo 4. Yağ Kaynağının ve Katılma Oranının Erkek Broylerlerin 22 Günlük Performansına Etkisi
Yağlar, metabolik enerji içeriği en zor saptanan yem hammaddelerindendir [18-20]. Civciv ve piliçlerin yağdan yararlanmasında etkili olduğu bilinen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerden biri, pilicin yaşıdır [21-31]. Diğer bir faktör, temel diyetin özellikleri ve yağ kaynağının diyete ne oranda katıldığıdır [31-45]. Bir diğer etmen de ortam sıcaklığıdır [30]. Gerçekte, yağ asitlerinin doymuşluk oranı [46-48], doymamış yağ asitlerinin doymuş olanlara oranı [19,23,48-56], yağ asitlerinin trigliserid molekülünün üzerinde hangi konumda oldukları [19,46] ve SYA yüzdesi [31,47,57] gibi faktörlerin, yağdan yararlanmayı etkilediği bilinmektedir. Diyete katılan yağ kaynaklarının metabolik enerjilerinin, yağ kaynağının kimyasal yapısına bakarak [55,56] veya kırmızı ötesi ışınların yansıması yöntemiyle saptanması için çeşitli çalışmalar yapılmış olmakla beraber, bu çalışmaların başarı düzeyleri her seferinde beklenen düzeyde olmamıştır. Yem sektörüne yağ kaynağı sağlayan firmalar, genellikle değişik yağları karıştırarak, U/S oranı yüksek bir karışım hazırlamaya çalışırlar. Bunun nedeni, çeşitli araştırmalarla gösterilmiş olan [23,33,51-53] metabolik enerjisi yüksek bir ürün elde etmektir. Bu karışımlar, genel olarak, bitkisel yağ olarak yüksek düzeyde doymamış yağ içeren, restoranlardan toplanmış kızartma yağları veya bitkisel sopstoklardan (asit yağlardan), hayvansal yağ olarak yüksek düzeyde doymuş yağ asitleri içeren donyağı veya diğer yumuşak hayvansal yağlardan oluşurlar. Tipik olarak yüksek SYA içeren bitkisel sopstokların, broyler yemlerinde kullanıldıklarında mükemmel performans gösterdikleri araştırmalarla saptanmıştır. Yağ kaynaklarının metabolik enerji içeriğini etkileyen en önemli faktörün U/S oranı olduğu (temel diyetten gelen yağ asitlerinin etkiside dikkate alınmak kaydı ile) artık yaygın olarak kabul edilmekle birlikte, hâlâ SYA asidi düzeyi ile ilgili tartışmalar sürmektedir. Yağ asitleri trigliserid formunda iken, serbest durumda olmalarına kıyasla daha iyi absorbe edilirlerse de, bu özellik doymuş yağ asitleri daha düşük düzeyde söz konusudur [47]. Bu yazıda sözü edilen denemede kullanılan temel diyetlerin yağ içeriği en düşük düzeyde tutulmuştur. Young [49], SYA karışımlarından yararlanma düzeyinin -özellikle bu yağ asitleri, yem endüstrisinde kullanılan sığır donyağı ve hidrolize edilmiş hayvansal ve bitkisel yağlardan geliyor ise- daha önceki denemelerde kullanılan saflaştırılmış diyetlerden gelenlere kıyasla daha yüksek olduğuna işaret etmiştir. Shannon [57], donyağı ile donyağı yağ asitlerini değişik oranlarda karıştırarak, yumurta piliçlerine değişik düzeylerde yedirdiğinde, diyete karıştırılan yağın düzeyi düşük olduğu sürece, SYA oranının görünür metabolik enerjiyi (AME) fazla etkilemediğini görmüştür. Ancak, diyete katılan yağ miktarı ve diyetteki SYA oranı artarken, AME değerinin de gittikçe düşmekte olduğunu saptamıştır. Wiseman ve Salvador, üç ayrı yağ kaynağınıdaki (donyağı, palmiye yağı ve soya yağı) SYA içeriğinin etkilerini araştırmışlardır. Bu çalışma, söz konusu yağ kaynaklarında SYA oranı arttıkça AME değerinin de gittikçe düştüğünü göstermiştir. Bu düşüşün, söz konusu yağın doymuşluk derecesine bağlı olduğu ve palmiye yağında en fazla, soya yağında en düşük olduğu görülmüştür. Uygulamada yaygın olan mısır esaslı diyetlerle beslenen broylerler üzerinde yapılan çok sayıda deneme, bu diyetlere katılan yağların SYA düzeyinin, söz konusu yağların besin değeri veya piliçlerin diyeti kabul edip etmemesi üzerinde etkili olmadığını göstermiştir. Siedler ve ark.[4], içlerinde yüksek düzeyde SYA içerenlerde olmak üzere, birkaç yağ kaynağını incelemişler ve yağdan gelen serbest yağ asitlerinin, piliçlerin performansı üzerinde herhangi bir etkisi olmadığını saptamışlardır. Bunun üzerine, antioksidanlarla gerekli şekilde stablize edilmiş yağların, ne düzeyde SYA içerirse içersin, hayvanlar tarafından benzer şekilde kullanıldığı sonucuna varmışlardır. Lewis ve Payne, hidrolize edilmiş bir hayvansal/bitkisel yağ karışımında bulunan %50 SYA düzeyinin, bu karışımın broyler diyetlerindeki değerini etkilemediğini belirtmişlerdir. De Groote ve ark., broyler diyetlerinde kullanılan ve aralarında yüksek oranda SYA içerenlerin de olduğu bazı yağ kaynaklarını karşılaştırmışlar ve bu yağların arasında metabolik enerjilerinin kullanılabilmesi açısından herhangi bir fark olmadığı sonucuna varmışlardır. Alao ve Balnave, içlerinde yüksek SYA oranlı donyağlarının da olduğu çeşitli yağ kaynaklarını karşılaştırmışlar ve yaptıkları çalışmanın sınırları içinde, donyağlarının içerdiği linoleik asit ile diğer doymamış yağ asitlerin, SYA düzeyine kıyasla, yağın besin değerini daha fazla etkilediğini rapor etmişlerdir. Bu araştırma sonunda, diyetlerine ek olarak hayvansal/bitkisel yağ karışımları katılan broylerlerin performansları üzerinde, yedirilen karışımların SYA oranının yüksek veya düşük olmasının herhangi bir etkisi olmadığı anlaşılmıştır. Denemede kullanılan her iki yağ kaynağının yağ asidi kompozisyonu ve U/S oranı birbirine benzerdi. Daha önce yapılan araştırmalar, yüksek oranda SYA içeren yağ kaynaklarından, içerdikleri yağ asitlerinin çoğu trigliserid molekülüne bağlı olan yağ kaynaklarına kıyasla daha az yararlanılabildiği sonucuna varmakta idi. Bu araştırmada, bu durumun daha çok doymuş yağlar için geçerli olduğu anlaşılmış oldu. Bu denemede kullanılan her iki ticari karışımın U/S oranı, kanatlı yağına yakın bulunmuştur. Ek olarak, her üç yağ kaynağı ile beslenen broylerlerin, gövde ağırlığı, yemden yararlanma ve kalori kullanımı açısından benzer performans sergiledikleri saptandı. Sonuç ve Uygulama 1. Düşük (%29.8) ve yüksek (%44.7) oranda SYA içeren hayvansal/bitkisel yağ karışımları içeren diyetlerle beslenen broylerlerin performansları arasında herhangi bir fark bulunmadı.
Referans ve Notlar 1. Siedler, A.J. and B.S. Schweigert, 1953. Effect of feeding graded levels of fat with and without choline and antibiotic + B12 supplements to chicks. Poultry Sci. 32:449-454
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AGROTURK Agro-Endüstriyel
Müşavirlik |