|
AGROTURK
Agro-Endüstriyel Müşavirlik |
|
NRA BÜLTENİ Sayı 1 Kasım 1995 |
MODERN SÜT YEMLERİNDE YAĞ KULLANIMIYazan: Neville Chandler
Süt inekleri, doğum ile süt veriminin zirveye çıktığı nokta arasındaki 68
hafta boyunca, aldıklarından daha fazla enerji tüketirler. Laktasyonun ilk
döneminde görülen bu enerji açığı yüzünden, hayvan süt üretiminde ve diğer yaşam
fonksiyonlarında kullanmak üzere bünyesindeki yağları yakmaya başlar ve bu
dönemde canlı ağırlığının yaklaşık %20'sini kaybeder. Daha sonra enerji dengesi
pozitife döner ve hayvan ağırlık kazanmaya başlar. Hayvan besleme uzmanları uzun
yıllardan beri laktasyon döneminin başındaki bu enerji açığını kapatmanın
yollarını aramaktadır. Hayvanın yiyebileceği kuru madde miktarının sınırlı
olması, enerji açığının geleneksel yemlerle kapanmasını zorlaştırmaktadır.
Enerji alımını arttırmak amacı ile yemdeki tahıl miktarı arttırıldığında, sütün
yağ yüzdesi düşmektedir. Bu nedenle, besleme uzmanları çalışmalarını yağlara
yöneltmiş bulunuyorlar. Bilindiği gibi, yağların enerji konsantrasyonu yüksek
olup, aynı ağırlıktaki tahıllara kıyasla yaklaşık 2.5 kez daha fazla enerji
içerirler.
Süt ineklerinin normal diyetleri hacimlidir. Buna karşılık, laktasyon başında
hayvanın yiyebileceği yemin hacmi, hayvanın anatomik ve fizyolojik yapısı ile
sınırlanmıştır. Laktasyon başında verilen yemlere yağ katmak sureti ile rasyonun
enerji konsantrasyonu, dolayısı ile hayvanın aldığı enerji miktarı
artırılabilir. Elde edilen sütün yağ oranı esas alınarak, laktasyon dönemindeki
ineklerin yemlerine katılması gereken yağ miktarı Tablo 1'de gösterilmiştir.
Tablo 1. Süt Yağı Esas Alınarak Laktasyon Dönemindeki İneklerin Yemlerine Katılması Gereken Yağ Miktarı
Uzun
Zincirli Yağ Asitleri (%60) Yağ Asidi Kompozisyonu
Yapılan bazı araştırmalar (Borstig ve Weisbjerg, 1989; Clapperton, 1986; Chalupa ve ark., 1984) uzun zincirli yağ asitlerine sahip hayvansal yağların, bitkisel yağlara kıyasla daha iyi sonuçlar verdiğini göstermiştir.
Sıcak Havada Rasyondaki Yağın Etkisi
Sıcak havalarda veya sıcak iklimlerde sıcağın hayvan üzerinde yarattığı stress yüzünden yenen yem miktarı azalır. Buna karşılık, hayvanın normal vücut fonksiyonlarını devam ettirmek için gereksinimi olan enerji ihtiyacı artar. Sonuçta, yem ile alınan enerji hayvanın ihtiyacını karşılayamaz olur ve hayvan vücüt dokularında depolanmış olan yağları yakmaya başlar. Yapılan araştırmalar (Skaar ve ark., 1989), yaz aylarında yeme katılan yağların enerji alımını %20 arttırdığını göstermiştir. Söz konusu çalışmalardan elde edilen bilgiler Tablo 2'de özetlenmiştir.
Tablo 2. Sıcak ve Serin Mevsimlerde Yağın, Alınan Kuru Madde, Enerji Miktarları ve Süt Verimi Üzerindeki Etkisi (Skaar ve ark., 1989)
Yemle Alınan Yağ ile Süt Verimi Arasındaki İlişki
Yağların, rumende fermente olmadıkları için, rumendeki mikrobiyal protein sentezine katkıları yoktur. Bu nedenle, Chalupa ve Ferguson (1988) gibi bazı araştırmacılar yeme %3'ün üzerinde katılan yağın sağladığı her 1000 kcal enerji için rasyona ilave olarak, 72 g rumende parçalanmayan
protein katılmasını tavsiye etmektedir. Süt ineklerinin yediği kuru madde esas alınarak verilecek yağ miktarı Tablo 3'de özetlenmiştir.
Tablo 3. Günde 16 kg Kuru Madde Alan Bir Süt İneğinin Rasyonuna Katılacak Yağ Miktarı
EN SIK SORULAN SORULAR VE YANITLARIDr. Steve Woodgate, NRA Teknik Danışmanı Soru: Kan unu, broyler beslenmesinde kullanılabilir mi? Yanıt: Evet, kan unu sindirilebilir protein açısından mükemmel bir besin kaynağıdır ve broyler beslenmesinde kullanılabilir. Ancak başlama yemlerinde kullanılmaz ve büyütme rasyonlarında en çok %1, bitirme rasyonlarında da en çok %2 oranında kullanılır. Soru: Kesimhanemizden elde ettiğimiz kanı yem fabrikasında kullanmak istiyoruz. Fakat, rutubet yüzdesi çok yüksek (%25'in üstünde). Bunun sakıncası var mı? Yanıt: Bu rutubet çok yüksek. Mikroorganizmaların gelişmesi için ideal bir ortam hazırlayabilir. Kanın üretilir üretilmez kurutularak rutubet yüzdesi %8'in altına düşürülmesi gerekir. Soru: Tabakhane artıkları rendering işleminden geçtikten sonra hayvanlara verilebilir mi? Yanıt: Evet. Ancak, deri kalıntıları genellikle sindirimi zor maddelerdir. Besin değeri düşük olduğundan, rendering işlemine tabi tutulan hammaddenin en fazla %5'ini oluşturmalıdır. Ayrıca, krom ile muamele edilmiş derilerin bu amaçla kullanılmamaları gerekir. Soru: Peletleme işlemi sırasında yemin maruz kaldığı sıcaklık, yemdeki yağın acılaşmasına neden olur mu? Yanıt: Hayır. Söz konusu zaman süresi çok kısa olduğundan yağ üzerindeki etkisi önemsizdir. Soru: Yem fabrikamıza gelen donyağı tanker içinde donmuş oluyor. Yağı boşaltabilmek için tankerin içine buhar veriyoruz. Bunun olumsuz etkisi var mı? Yanıt: Söz konusu işlem ile yağa rutubet karıştırmış oluyorsunuz. Yağı kısa sürede kullanıyorsanız, bu fazla sorun yaratmayabilir. Uzun bir depolama söz konusu ise, yağa karışan rutubet, yağın daha hızlı ayrışarak yağ asidi oluşumunu, dolayısı ile acılaşmayı hızlandırır. Soru: Ruminantlara by-pass protein verme ile ilgili önerileriniz var mı? Yanıt: Rendering sanayinin ürettiği by-pass proteinler; et ve kemik unu, kan unu ve tüy unu şeklindedir. Azami süt üretimi (koyunlarda ayrıca yün üretimi) ve canlı ağırlık artışı için gereken doğru amino asit dengesini sağlamak üzere, kan ve tüy unu karışımı kullanmanızı öneririm. Bu iki ürünün 50/50 karışımı %60 by-pass protein içerir. Bu karışımı, beslenen hayvan türü ve alınmak istenen ürün miktarına bağlı olarak, yeme %3-5 arasında bir oranda katmak gerekir. Soru: Ruminant yemlerine yağ katılması rumendeki mikrobiyal fermentasyonu etkiler mi? Yanıt: Ruminant yemlerine katılan bazı yağlar mikrobiyal metabolizmayı olumsuz etkileyerek protein ve sellüloz sindiriminde sorunlara yol açabilir. Yağlar, önemli bir enerji kaynağı olduklarından, süt verimini ve canlı ağırlık artışını desteklemek için yeme katılırlar. Doymamış bitkisel yağlar bu açıdan, doymuş hayvansal yağlara kıyasla, daha fazla sorun yaratır. Dolayısı ile, yeme katılacak yağın miktarı kullanılan yağın tipine göre ayarlanmalıdır. Benim önerim, ortalama süt verimi 25 kg/gün olan ineklere verilecek yağ miktarını bitkisel yağlar için 0.65 kg/gün, hayvansal yağlar için 0.80 kg/gün olarak sınırlamakdır. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
AGROTURK Agro-Endüstriyel
Müşavirlik |